Benevolent Sexism एकप्रकारको पितृसत्ताावादी पूर्वाग्रह (Paternalistic Prejudice) हो । जसरी अभिभावकले आपm्नो छोरी छोरालाइ आफु भन्दा कमजोर छन् भनेर व्यवहार गर्छन त्यसरी नै पुरुषहरुले महिलाहरु कमजोर हुन्छन् भन्ने ठानेर गरिने व्यवहार Benevolent Sexism हो । Benevolent Sexismले महिलाहरूप्रतिको मनोवृत्तिलाई बुझाउँछ जुन झट्ट सुन्दा स्वरमा सकारात्मक देखिन्छ (उदाहरणका लागि, महिलाहरूलाई माया गर्नुपर्छ) तर पनि कमजोरी, क्षमताको कमी, वा मद्दत र सुरक्षाको आवश्यकताको आधारमा पुरुषहरूप्रति हीनताबोधलाई सङ्केत गर्दछ। Benevolent Sexismले सुरुमा महिलाप्रति सकारात्मक वा राम्रो मनसाय राख्ने दृष्टिकोण र विश्वासलाई बुझाउँछ, तर अन्ततः परम्परागत लैङ्गिक भूमिकालाई बलियो बनाउँछ र पुरुष प्रभुत्व कायम राख्छ। Hostile Sexismको विपरीत, जुन स्पष्ट रूपमा अपमानजनक छ, Benevolent Sexism महिलाहरूप्रति दया वा सुरक्षाको आवरणमा संचालित हुन्छ। यसले महिलाहरूलाई नाजुक, पालनपोषण र पुरुषहरूको मार्गदर्शन र सुरक्षाको खाँचो पर्ने भनि चित्रण गर्दछ।
Benevolent Sexism अर्नगत कस्ता व्यवहार, मनोवृति, वा विश्वासहरु पर्दछ ?
१। महिलाहरुलाई लागि सधै गाडिको, कोठाको ढोका खोलिदिने, बस्नको लागि कुर्सि तानिदिने, अगाडि सारिदिने,
२। महिलाहरुलाई solo travel / अन्य मबचष्लन काममा मा निरुत्साहिता गर्नु,
३। खाजा, चिया, खादाँ खाएर खर्च भएको विल पुरुसले नै तिर्नुपर्छ भन्ने मान्यता,
४। महिलाले सहयोग नमागेको अवस्थामा सहयोगको लागि बढी अग्रसरहुनु,
५। औपचारिक वा व्यवसायिक वातावरणमा महिलालार्ई ‘honey’ ‘sweety आदि भनी बोलाउने,
६। सानो सानो कुरामा पनि के के नै गरेउ भनी ठूलो ठूलो प्रशंसा गर्ने,
७। महिलाहरुलाई उनीहरुको ज्ञान, सिप, र क्षमतामा आधारित complimentsको सट्टा शारीरिक बनौट र पहिरनमा आधारित compliments दिने,
८। Beauty with Brain, Brains Behind the Beauty, a total package जस्ता वाक्यहरुको अवाञ्छित प्रयोग गर्न,
९. महिलाहरुलाई मुल्याकन गर्ने आधार उनीहरुको ज्ञान, शिप, क्षमता, बौद्धिक कौशल भन्दा पनि उनीहरुको कस्ता आमा बने, कस्ता श्रीमती बने वा कस्ता पे्रमिका बने भन्ने जस्ता पुरुष केन्द्रित मापदण्डमा आधारित रहनु ।
Context Matters
माथि उल्लेखित केहि व्यवहारहरुलाई समय र सन्दर्भ सँगै जोडेर हेर्नुपर्ने हुन्छ । ती व्यवहारहरु सु विचारित, असल मनसायले प्रेरित, र आवश्यकता अनुरुप हो कि लैगिक पुर्वाग्रहबाट निर्देशित हो सजक भएर औल्याएर मात्र निष्र्कसमा पुग्नुपर्ने हुन्छ । Benevolent Sexism, अक्सर सुरक्षात्मक वा सहयोगी मनोवृत्तिको रूपमा लुकेको हुन्छ तर प्रकारान्तरमा यसले व्यक्ति र समाजमा नकारात्मक प्रभाव पार्छ। यसको मूलमा, यसले परम्परागत लैङ्गिक भूमिकाहरूलाई सुदृढ गर्दछ, महिलाहरू पुरुषहरूको तुलनामा निर्भर र कम सक्षम छन् भन्ने स्टीरियोटाइपलाई कायम राख्छ। यद्यपि यो झट्ट हेर्दा राम्रो लाग्न सक्छ, Benevolent Sexismले अन्ततः महिलाको स्वतन्त्रता, आत्मनिर्भरता र व्यावसायिक विकासलाई कमजोर पार्छ। यसले सुरक्षा र आर्थिक सहयोगका लागि पुरुषमा निर्भरतालाई प्रोत्साहित गर्दछ, महिलाहरूलाई अवसरहरू पछ्याउन निरुत्साहित गर्दछ र व्यक्तिगत र व्यावसायिक विकासको लागि नेतृत्व गर्ने जोखिमहरू लिन बाट निरुत्साहित गर्छ।
यसको एउटा प्रमुख परिणाम भनेको महिलाको क्षमतामा ह्रास आउनु हो । Benevolent Sexism अक्सर अति सहायता वा संरक्षक व्यवहारको रूपमा प्रकट हुन्छ, जसले सूक्ष्म रूपमा संचार गर्दछ कि महिलाहरू चुनौतीहरूको सामना गर्न कम सक्षम छन्। यसले महिलाहरुमाआत्मविश्वास घटाउँछ र विशेष गरी कार्यस्थलमा कौशल, सिप र क्षमताको विकासलाई सीमित गर्दछ।
Benevolent Sexismले दोहोरो मापदण्ड कायम राख्छ। महिलाहरूलाई अक्सर पुरुषहरूको तुलनामा फरक मापदण्डद्वारा जाँँच्ने र हेरिने गरिन्छ, अनुग्रह, दयालुता र feminine गुणहरू समावेश गर्ने अपेक्षा गरिन्छ जबकि उनीहरूको व्यावसायिक उपलब्धि वा दृढतालाई कम मूल्यांकन गरिन्छ। परम्परागत भूमिकाहरू राम्रोसँग निभाउने महिलाहरुलाई प्रशंसाको साथ पुरस्कृत गरिन्छ, जबकि त्यस्ता भूमिकाहरू अस्वीकार गर्नेहरूले अक्सर अफ्ठ्यारो परिस्थितिको सामना गर्छन्। सामाजिक स्तरमा, Benevolent Sexismले असमान power dynamicsलाई सामान्य ीकरण गर्दछ। यसले पुरुषलाई रक्षक र सेवा प्रदायकको रूपमा स्थान दिन्छ भने महिलाहरूलाई आश्रित र अधीनस्थको रूपमा देखाउने गर्दछ।
मनोवैज्ञानिक रूपमा, Benevolent Sexismले महिलाहरूको कल्याणमा हानिकारक प्रभाव पार्छ। अत्यधिक प्रशंसा वा अवाञ्छित मदत जस्ता संरक्षणको सूक्ष्म कार्यहरूले निराशा, तनाव र self steemमा कमी ल्याउन सक्छ। महिलाहरूले यी मनोवृत्तिहरूलाई आत्मसात् गर्न सक्छन्, परम्परागत भूमिकाहरू स्वीकार्न सक्छन् र उनीहरूका आकांक्षाहरूलाई सीमित गर्न सक्छन्। यो आन्तरिकीकरणले व्यक्तिगतरुपमा महिलाहरूलाई मात्र असर गर्दैन यसले यथास्थितिको चुनौतीलाई निरुत्साहित गरेर प्रणालीगत असमानतालाई पनि कायम राख्छ।
सम्बन्धहरूमा, Benevolent Sexismले पुरुषहरूलाई संरक्षक र महिलाहरूलाई हेरचाहकर्ताको रूपमा चित्रण गरेर निर्भरतालाई बढावा दिन्छ। यस्ता unequal power dynamicsले महिलाको एजेन्सी र दृढतालाई सीमित गर्न सक्छ ।
Benevolent Sexismहेर्दा राम्रो, सहयोगि जस्तो देखिए तापनि यसले अन्ततः प्रणालीगत असमानता कायम राख्ने औजारको रूपमा काम गर्छ। यसले महिलाहरूलाई उनीहरूको स्वतन्त्रता र अवसरहरूलाई कमजोर पार्दै परम्परागत भूमिकाहरू पालन गर्नेलाई पुरस्कृत गर्दछ। यी मनोवृत्तिहरूलाई चिन्नु र चुनौती दिनु साँचो लैङ्गिक समानता प्राप्त गर्न महत्त्वपूर्ण छ।
चरैवेति। चरैवेति ।।